SARÄWIPA

Qullasuyu Markan Yatiyiripax ukasti Jilïr Irpirin yanapiripan uksankarakiwa. Kunatsti, akïr kamachimp yuriwayaraki, tunka paqallqun uru saraqkipana, Jallu qallta phaxsina 1956 maran utt’ayasiraki, ukhamarakiw yaqha jach’a kamachinakampis ch’amanchataraki, akïrinakampi: 5559 aküruna pä uruta saraqkipan sata phaxsina, 1960  marana, ukhamaraki 5642 aküruna pä tunk mayan uru saraqkipan lapaka phaxsina, 1960 marana.

Aka yatiyirikiw Qullasuyu markan irnaqäwinakapat uñachayarakispa.  Ukhamarakiw jach’a kamachinaka, kamachinaka, amtäwinak yatiyarakispa.

Sumarjam  sarantañapatakix kunaymanat uñakipatarakïnxa. Ukhamat jichhürunakatak wakichatañapa. Ukat machaq yänakamp yanapt’asipxañapa.

Ukatakix kunaymanit sarantañapatakix amuyatänxa, ukhamarakiw machaq amtäwinakampis sarantayatäski. Kikparakiw irnaqirinakapas machaq amtäwinakampis sarantaskapxaraki. Ukhamarakiw machaq yänakampis phuqhanchatäki. Irnaqirinakas suma yatxatatkunapxarakiwa.

Aka yatiyirix uñakipatäñapaw sapxarakiw yatxatirinakaxa. Kunaymanita, sañäni: yänakana, irnqäwinakana, saräwipana. Ukat pä waranqa kimsaqallqu maranxa mä wakichäwiw uñakipañatak wakicharakïnxa. Akham amtäwinakani:

• Amtäwinakap uñakipañataki.
• Saräwinakap suma uñakipañataki.
• Taqi amtäwinakapaw suma apaqatäñapa.
• Machaq yänakaruw yatiyäwinakax imatäñapa.
• Uka yatiyäwinakax taqiniw uñt’añapa.
• Pankanakas utjañapawa.

Ukham amtäwinakampiw aka irnaqäwix  sarantayatäski. Kunatix irnaqirinakapas machaq amtäwinakampiw iwxatarakiski. Ukhamat nayrar sarantañapataki.

• Yatiyäwinakax atamirtuqit yatisiñapa.
• Kunaymanit saräwipax uñakipatäñapaxa.